Południowo-Wschodnie Kresy Polski

Z buszczanie
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Błąd przy generowaniu miniatury convert: unable to open image `//images/c/cb/Okładka_Józef_Widajewicz.jpg': No such file or directory @ error/blob.c/OpenBlob/2701.
convert: no images defined `//images/thumb/c/cb/Okładka_Józef_Widajewicz.jpg/200px-Okładka_Józef_Widajewicz.jpg' @ error/convert.c/ConvertImageCommand/3258.

w X i XI wieku

Józef Widajewicz

Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Prace Komisji Historycznej, tom XI, zeszyt 2, Poznań 1937

Kserokopia: Biblioteczka Podolska, Zeszyt 56, Warszawa 2003


Spis treści

Spis treści

  1. Rozdział I. Przebieg granicy (s. 1 [109])
    • a) Krytyka niektórych nowszych poglądów (s. 1 [109])
    • b) Nazwy topograficzne (s. 14 [122])
    • c) Wykładnia nazw (s. 27 [135])
  2. Rozdział II. Kresowa ludność (s. 50 [158])
  3. Streszczenie w języku francuskim (s.77 [185])
  4. Południowo-Wschodnie Kresy - mapa


Streszczenie

Książka prof. Józefa Widajewicza składa się z dwóch części, z których pierwsza koncentruje się na przebiegu polsko-ruskiej granicy na południowo-wschodnich kresach Polski, natomiast druga jest próbą ustalenia jakie plemiona zamieszkiwały obszary pogranicza.

Autor wychodzi od przeglądu współczesnych mu opinii naukowców, zarówno polskich, rosyjskich i ruskich (ukraińskich) poddając je dokładnej analizie. Następnie bazując na nazwach topograficznych z rdzeniem "lach" kreśli przebieg granicy przedstawiony na poniższej mapie. Zgodnie z nią przed rokiem 981 oraz w latach 1018-1031 państwo polskie sięgało po:

  1. błota górnego Dniestru i jego dopływu Strwiąż z Błożewką,
  2. północną krawędź płyty podolskiej mniej więcej od Wereszczycy do źródeł Styru,
  3. górny Styr, skąd granica przerzucała się na górny Bug, by przy nim już pozostać.

Nakreślona przez Autora granica pokrywa się w znacznej mierze z europejskim działem wodnym, który rozgranicza zlewiska mórz Czarnego i Bałtyckiego. Oznacza to, że niemal cała granica ma charakter naturalny, natomiast odcinki sztucznie wytyczone były stosunkowo krótkie.

Drugą część opracowania poświęca Autor nierozstrzygniętej kwestii przynależności etnicznej ludności zamieszkującej tereny między Sanem a Bugiem. Rosjanie i Rusini (Ukraińcy) uważają, że zamieszkiwali je Słowianie Wschodni, natomiast naukowcy polscy są podzieleni, przy czym większość wskazuje na Słowian Zachodnich. Istotną wskazówką jest tu relacja Nestora o roku 981 (6489): Poszedł Włodzimierz ku Lachom i zajął grody ich, Przemyśl, Czerwień i inne grody, jakie po dziś dzień są pod Rusią. Bezsporne jest, że chodzi tu o polskość w znaczeniu politycznym (przynależność do państwa Bolesława I Chrobrego), natomiast polskość etniczna jest poddawana w wątpliwość. Autor dowodzi, że materiał onomastyczny potwierdza polskość etniczną terenów, aż po granicę wyznaczoną w części pierwszej. Stawia więc tezę, że tereny wokół historycznych grodów Bełżca, Czerwienia i Przemyśla zamieszkiwały odpowiednio polskie plemiona Bełżyców, Czerwienian i Przemyślan.

W swojej pracy prof. Józef Widajewicz stosownie dużo uwagi poświęcił Buskowi - strony 69-74. Podważa on opinię, jakoby był to gród Bużan, od którego niektórzy naukowcy wywodzą nazwę tego plemienia. W jego opinii zarówno nazwa grodu, w latopisie Nestora w formie Bużsk, jak i nazwa ruskiego plemienia Bużan pochodzą od nazwy rzeki Bug. Dalej dowodzi polskości Buska opierając się na nazwach topograficznych. Podkreśla również znaczenie Buska i Oleska w utrzymaniu w polskim posiadaniu węzła hydrograficznego Bug-Styr-Strypa-Seret.


Mapa "Południowo-Wschodnie Kresy"

Błąd przy generowaniu miniatury convert: unable to open image `//images/9/94/Józef_Widajewicz_-_zeszyt_56_-_strona_-_mapka.jpg': No such file or directory @ error/blob.c/OpenBlob/2701.
convert: no images defined `//images/thumb/9/94/Józef_Widajewicz_-_zeszyt_56_-_strona_-_mapka.jpg/150px-Józef_Widajewicz_-_zeszyt_56_-_strona_-_mapka.jpg' @ error/convert.c/ConvertImageCommand/3258.


Skany



Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Narzędzia